Który format zapisu wybrać: raw czy jpeg?
Zanim odpowiemy na to pytanie warto napisać w jaki sposób aparat cyfrowy rejestruje otaczającą nas rzeczywistość. W fotografii najważniejsze są dwie rzeczy: światło i czas. Światło padając na obiekt czy scenę odbija się i trafia poprzez układ optyczny do aparatu. Poprzez układ optyczny rozumiem obiektyw, ale może być to po prostu bardzo mały otwór (stąd fotografia otworkowa). Dawniej zapis obrazu odbywał się dzięki zatopionym w żelatynowym podłożu związkom srebra, dziś w erze cyfrowej rolę filmu światłoczułego przejęła matryca – skomplikowany układ elektroniczny czuły na światło.
Matryca światłoczuła składa się z małych milionów małych komórek – detektorów, które wytwarzają ładunek elektryczny pod wpływem padającego światła. Impulsy elektryczne są kierowane do procesora, który odpowiednio przetwarza obraz a następnie zapisuje go w postaci pliku na karcie pamięci. W tym miejscu możemy dokonać wyboru: zapisywać zdjęcia w formacie RAW lub w JPEG. Powiemy sobie kilka słów o tych formatach:
Format RAW:
Nazwa wzięła się od angielskiego słowa raw czyli surowy, nieprzetworzony. W przypadku plików raw zapisany obraz jest surowy, nie poddany żadnej obróbce. Jest to czysty zrzut informacji z matrycy naszego aparatu. Pliki tego formatu są duże, a do odczytu jest wymagane odpowiednie oprogramowanie bądź kodeki – wtedy podgląd zobaczymy w popularnym Windowsie 
Jeśli zdjęciami zajmujemy się amatorsko i nie potrafimy profesjonalnie obrabiać zdjęć lub po prostu nie mamy na to czasu to ten format zapisu nie będzie dla nas najlepszą opcją. Pliki raw charakteryzują się co prawda największą możliwą ilością informacji o każdym pikselu zdjęcia, ale fotografia nie poddana żadnej obróbce jest brzydka: brakuje kontrasu, kolory są „sprawne” – trzeba się nieco napracować aby nadać naszemu zdjęciu odpowiedni wygląd. W przypadku plików jpeg, procesor w aparacie wstępne poprawki robi za nas. Istotną informacją na temat plików raw jest możliwość zmiany temperatury barwowej zdjęcia po jego wykonaniu i bez utraty jakości. Producenci aparatów mają własne oznaczenia: Canon – CR2, Nikon NEF, Olympus ORF, Sony SR2. Pełną listę można bez problemu znaleźć w sieci. Poniżej przypomnimy i wyróznimy najważniejsze cechy tego formatu:
- brak kompresji, informacje o każdym pikselu, dość duża objętość w pamięci
- możliwość zmiany temperatury barwowej bez utraty jakości
- plik raw możemy obrabiać nieskończoną ilość razy, za każdym razem zmieniając inny parametr
- rozszerzenia: CR2, NEF,RAW, DNG, ORF, RAF,
- wymaga obróbki (wywołania)
Format JPEG:
Jest to najbardziej popularny i rozpowszechniony system zapisu zdjęć na świecie. Pliki JPEG stanowią doskonały kompromis pomiędzy jakością a rozmiarem zdjęcia. Jpeg pierwotnie służył do zapisu grafiki rastrowej, z biegiem czasu stał się nośnikiem zdjęć w aparatach cyfrowych. We współczesnych aparatach cyfrowych mamy do wyboru kilka opcji dotyczących zapisu w JPEG. Możemy wybrać jakość, rozmiar zdjęcia a także stopień nasycenia barw, kontrastowość itp. Wszystkich poprawek dokonuje tu procesor w aparacie i w efekcie dostaniemy przetworzone zdjęcie według ustawień użytkownika. Nawet na małej karcie pamięci pomieścimy kilkaset zdjęć w tym formacie (dobrej jakości plik JPEG zajmuje około 3-5MB natomiast RAW odpowiednio 10-15MB). Wybierając ten format musimy pamiętać o kilku sprawach. Po pierwsze to poprawne ustawienie balansu bieli, ponieważ późniejsze korekty zaowocują artefaktami lub będą w ogóle nie możliwe. Kolejną sprawą jest precyzyjne naświetlenie zdjęcia, w procesie obróbki nie wyciągniemy z jpega nic więcej. Dzieje się tak dlatego, że JPEG to format stratny gdzie dane są kompresowane. Odbywa się to w ten sposób, że obraz jest dzielony na bloki składające się po kilka, lub kilkanaście pikseli. Następnie procesor wykonuje szereg operacji mających na celu uśrednienie wartości i zastąpienie kilkunastu pikseli kilkoma o podobnej jasności oraz kolorze. Nie ma w tym nic złego jeśli nie oglądamy zdjęcia w powiększeniu – wtedy od razu zauważymy charakterystyczne bloki oraz artefakty. Takie zdjęcie ma mniej detali oraz kolorów, przez co zajmuje mniej miejsca na dysku. O kompresji stratnej oraz o samym formacie możemy długo pisać, ale to nie czas ani miejsce. Podsumujmy najważniejsze cechy:
- format obarczony kompresją stratną
- zdecydowanie ograniczone możliwości obróbki oraz korekcji różnych parametrów
- możliwość wyboru jakości a co za tym idzie wielkości zdjęcia
- plik ze zdjęciem jest „gotowy” nie trzeba go wywoływać
- do odczytu nie potrzeba specjalnego oprogramowania
Co wybrać?
Jeśli jesteś amatorem i nie potrafisz lub nie chcesz „bawić” się zdjęciem dodatkowo po jego wykonaniu to lepszym wyborem będzie dla Ciebie jpeg. Zaoszczędzisz czas oraz miejsce na dysku. Trzeba się wtedy liczyć z małym marginesem błędu, jeśli więc robisz dobre technicznie zdjęcia to jpeg może być wystarczający. Jeśli jesteś zawodowcem i sprzedajesz fotografie to rozsądnym wyjściem będzie używanie rawów. Tam gdzie liczy się najwyższa jakość, bez względu na koszty oraz czas wykonania raw jest zwycięzcą. Warto wspomnieć, że do obróbki rawów z najnowszych aparatów, wyposażonych w duże matryce potrzeba sporo przestrzeni dyskowej oraz mocnego komputera, który poradzi sobie z obróbką takich plików. Ja osobiście od dłuższego czasu używam tylko formatu raw. Specyfika mojej pracy wymaga bowiem najwyższej jakości, a mi daje jakiś margines błędu podczas wykonywania zdjęcia. Nie zawsze aparat ustawi poprawnie ekspozycje, a czasami fotograf zawali sprawę – w takim wypadku raw może uratować życie.
Czytaj dalej
